Algemeen

Voor wie

Werkwijze

Medewerkers

Praktisch

Route

Paniekklachten

Depressieve klachten

Medicatie

 

Depressieve klachten

Cognitieve gedragstherapie: Een doeltreffende behandeling van depressie.

 

Informatie voor cliënten

 

 

Wat is een depressie?

Ieder mens heeft wel eens een sombere bui of voelt zich een dagje ‘depressief’. Zo’n ‘dipje’ is echter iets anders dan een depressie. Een sombere bui werpt als een donkere wolk een tijdje een schaduw over ons leven en drijft dan vanzelf weer over. Een depressie verdwijnt echter niet zomaar en onttrekt dag na dag de kleur en de zin aan ons bestaan. Wanneer is er nu sprake van een bedrukte stemming of een tijdelijke inzinking en wanneer spreken we van een echte depressie?

 

Twee verschijnselen zijn zo kenmerkend voor een depressie, dat in elk geval één daarvan

aanwezig moet zijn. Die twee symptomen zijn:

- in een sombere stemming verkeren, zich leeg voelen;

- geen interesse en plezier meer hebben in alle of bijna alle activiteiten.

 

Behalve deze twee hoofdkenmerken zijn er nog zeven klachten of symptomen die kunnen wijzen op een depressie:

      - een gevoel van waardeloosheid of schuldgevoelens;

      - slaapstoornissen: te weinig of juist te veel slapen;

      - verminderde of grotere eetlust/duidelijke gewichtsverandering;

      - gebrek aan energie/ernstige vermoeidheid;

      - concentratieproblemen of besluiteloosheid;

      - traagheid in denken en handelen of juist aanhoudende lichamelijke onrust;

      - terugkerende gedachten aan de dood of aan zelfdoding.

 

Heeft u behalve één of beide hoofdkenmerken ook een aantal van deze klachten, zijn deze al een aantal weken aanwezig en belemmeren zij u in het dagelijks leven, dan kan de dokter of de psycholoog vaststellen dat u aan een depressie lijdt.

 

Verschillende vormen

Depressies zijn er in allerlei soorten en maten. Afhankelijk van het aantal symptomen en de mate waarin ze het leven verstoren, spreken we van een lichte, matige of ernstige depressie. Bij een lichte depressie heeft u naar verhouding weinig klachten en kunt u doorgaan met de meeste dagelijkse activiteiten. Een ernstige depressie daarentegen gaat met zeer veel klachten gepaard; wie daaraan lijdt, kan zich niet meer staande houden in het dagelijks leven.

 

Doeltreffende behandeling van depressie

Bij een lichte depressie kunnen mensen veel baat hebben bij goede voorlichting of deelname aan een zelfhulpgroep. Heeft dit geen effect en duurt de depressie langer dan drie maanden of is er sprake van een matige depressie, dan is een verder gaande behandeling nodig. Die kan bestaan uit medicijnen (antidepressiva), psychotherapie of een combinatie van beide.

 

Een doeltreffende vorm van therapie bij depressie is cognitieve gedragstherapie. Dat is de

conclusie van de zogeheten Multidisciplinaire Richtlijn Depressie uit 2005. Dergelijke richtlijnen

- ze bestaan ook voor andere aandoeningen – zijn bedoeld om patiënten zoveel mogelijk te

behandelen met therapieën waarvan het effect wetenschappelijk is bewezen.

 

Wat is cognitieve gedragstherapie?

Cognitieve gedragstherapie is een samensmelting van twee vormen van therapie:

cognitieve therapie en gedragstherapie. Door cognitieve therapie leert u anders te denken. Door op een nieuwe manier te kijken naar situaties, krijgen deze een andere betekenis en kunt u er op een betere manier mee omgaan. Gedragstherapie richt zich met name op het verband tussen wat u doet en wat u voelt. Cognitieve gedragstherapie brengt die twee invalshoeken samen en pakt de gedragspatronen én de negatieve gedachten aan die de problemen in stand houden.

 

Bij cognitieve gedragstherapie werkt de psycholoog nauw met u samen om tot verbetering van uw klachten te komen. De therapeut probeert zo direct en zo concreet mogelijk aan te sluiten bij uw problemen en laat u er zelf aan werken door middel van huiswerkopdrachten. Doelstelling van de therapie is om te zorgen voor een blijvend effect. Voor veel emotionele problemen zijn in de cognitieve gedragstherapie speciale methoden ontwikkeld. Dit geldt ook voor depressie.

 

Hoe werkt cognitieve gedragstherapie bij depressie?

Om u te helpen uw depressie de baas te worden, zal de psycholoog vooral aandacht schenken aan uw gedrag en aan uw manier van denken. Om de kans op terugkeer van de depressie te verkleinen, zal hij of zij u ook technieken aanleren waarmee u zelf kunt voorkomen dat u weer depressief wordt.

 

Weer in beweging komen

Eén van de belangrijkste symptomen van depressie is verlies van interesse en plezier in

activiteiten. Niet alleen de vervelende klussen schieten erbij in, maar ook hobby’s en andere leuke bezigheden. Naarmate de depressie ernstiger wordt, gaan mensen over het algemeen steeds minder goed functioneren binnen het gezin, op school of op het werk. Veel tijd wordt piekerend in bed of op de bank doorgebracht.

 

Tijdens de therapie bekijkt de psycholoog samen met u welke activiteiten u nog wel onderneemt. Daarna stelt u samen een actieplan op, waarbij het aantal activiteiten stapsgewijs wordt opgevoerd. Aanvankelijk zijn dat zeer kleine, eenvoudige taken (bijvoorbeeld zich opmaken of scheren na het opstaan), maar gaandeweg worden ze ingewikkelder (zoals kinderen helpen met huiswerk). Leuke activiteiten als een ijsje gaan eten, worden afgewisseld met taken die mogelijk minder aangenaam zijn, maar wel voldoening kunnen geven (bijvoorbeeld de afwas doen). Dit zijn vormen van gedrags-therapie.

 

Anders leren denken

Depressieve mensen vinden zichzelf vaak minderwaardig, zien de toekomst uitermate negatief in en ervaren de wereld als bedreigend. Die opvattingen zijn echter meestal niet terecht. Door middel van cognitieve therapie leert de psycholoog u zulke verkeerde denkpatronen op te sporen en te beïnvloeden.

 

Terugval voorkomen

Bij depressie bestaat een zeker gevaar dat de symptomen later in uw leven opnieuw de kop zullen opsteken. Cognitieve gedragstherapie bij depressie is er daarom niet alleen op gericht om de bestaande klachten terug te dringen, maar ook om de kans op herhaling te verkleinen. U leert hoe u de symptomen van depressie tijdig kunt herkennen. Bovendien krijgt u een aantal vaardigheden aangereikt om zelf mee aan de slag te gaan wanneer de klachten opnieuw zouden opduiken.

 

Hoe lang duurt cognitieve gedragstherapie bij depressie?

Het is niet mogelijk precies aan te geven hoe lang therapie bij depressie zal duren. De eerder genoemde Multidisciplinaire Richtlijn Depressie adviseert om naar een zo kort mogelijke behandeling te streven. Maar de richtlijn wijst ook op het belang van een duurzaam herstel. De duur van de behandeling verschilt daardoor van persoon tot persoon. Om terugval te voorkomen moet de therapie in elk geval langzaam worden afgebouwd of worden gevolgd door een ‘onderhoudstherapie’ met langere tussenpozen tussen de zittingen.

 

(Deze tekst is grotendeels ontleend aan de Vereniging voor Gedragstherapie en Cognitieve Therapie. Voor meer informatie kunt u terecht op de website van de VGCt: www.vgct.nl. )

 

 

Vacatures